کیفیت بخشی در فرآیند یاد دهی یاد گیری



بهبود و کیفیت بخشی فرایند یاددهی-یادگیری

  برخی از خصوصیات بهترین معلمان :

1- جذاب کردن کلاس درس                        

 2 – تسلط بر موضوع درسی

3 – توضیح روشن و کامل مطالب درسی    

 4 – داشتن حس شوخ طبعی

5 – صرف وقت برای کمک به دانش آموزان

6 – عادل بودن نسبت به دانش آموزان

7 – برقراری رابطه خوب و عاطفی با دانش آموزان

8 – توجه به احساسات دانش آموزان

9 – استثنا قائل نشدن بین دانش آموزان

 

برخی از خصوصیات بدترین معلمان :

1 – داشتن کلاس خسته کننده

2 –  توضیح  ناقص و سریع مطالب ( با مثال های کم )

3 – داشتن انتظارات خیلی زیاد از دانش آموزان

4 – دادن تکالیف زیاد

5 – سخت گیری بی مورد و زیاد

6 – نداشتن کنترل و نظارت بر کلاس

7 – داشتن رابطه خشک و خیلی جدی با دانش آموزان

8 – کمک نکردن به دانش آموزان

9 – بی توجهی به سوالات و اشکالات دانش آموزان

10 – استثنا قائل شدن بین دانش آموزان

 

در این فرآیند یادگیری مبتنی بر فرآیند تدریس ساخت یافته از طراحی و آنالیز نظام هاست و ثابت شده است که در هر زمینه واقعی از رفتار بشری می تواند اثربخش باشد. این فرآیند شامل چهار گام متمایز است که به حل اثربخش مسئله منجر می شود.

▪ چهار گام عبارتند از:

۱) تعریف کردن

دانش آموزان باید یاد بگیرند، مسئله را به گونه ای تعریف کنند که پیش از انجام کاملا فهمیده شود. تاکنون چند بار با شخصی که وقتش را از دست داده یا کارش را اشتباه انجام داده است روبه رو شده اید؟ مسلم است که دانش آموزان یاد می گیرند کار را به روشنی تعریف کنند و درک خود را از مسئله قبل از جلو رفتن کامل کنند. این یک مهارت ارزشمند زندگی است. به علا وه با واگذاری مسوولیت تعریف کار به دانش آموز، ما آنها را برای استفاده از مهارت های گوناگون فکری سطح بالا تر توانمند می سازیم؛ به گونه ای که آنها خود تعیین می کنند که چه کاری باید انجام گیرد.

در رویکرد سنتی آموزش، معلمان، خود بخش تعریف و طراحی کار را برای دانش آموزان انجام می دهند. تکالیف اغلب به عنوان یک کار نیمه تمام و از پیش آماده شده اند و یا سوال هایی از پیش تعیین شده برای یافتن حل مسئله وجود دارد که موجب پرورش فرهنگ وابستگی دانش آموز به معلم برای گردآوری مواد و اطلا عات مناسب می شود. اما این روش در زندگی واقعی جواب نمی دهد. با تدریس به شیوه سنتی، از داشتن دانش آموزانی که به طور مستقل یاد می گیرند، محروم هستیم.

۲) طراحی کردن

تا اینجا مسئله تعریف شده است. اینک باید دانش آموزان راه حلی طراحی کنند. غالبا ضروری است دانش آموزان مهارت های تازه ای یاد بگیرند یا اطلا عات جدیدی گردآورند تا بتوانند کار را با موفقیت انجام دهند. در این گام، هدف این است که دانش آموزان مجبور باشند خودشان آنچه را برای یادگیری و تکمیل کار نیاز دارند، تعیین کنند. این کلیدی است برای پرورش استقلا ل در تفکر دانش آموزان. آنها وقتی به محل تحصیل شان وارد می شوند، نمی توانند به معلم وابسته باشند. باید قبل از اینکه در جامعه رها شوند، دادن مسوولیت به آنها برای یادگیری را آغاز کنیم.

واگذاری این مسوولیت به معلم به معنای دادن نقشی تازه به اوست. نقش معلم در اینجا راهنمایی و مشاوره است. او دانش آموزان را به تمرکز روی راه درست سوق می دهد و دانش آموزان هستند که خود تعیین می کنند چه چیزی را باید یاد بگیرند.

۳ ) تهیه و تولید (انجام دادن)

تا اینجا مسئله تعریف شده و یک راه حل برای آن طراحی شده است. اکنون دانش آموزان باید نقشه را به مرحله عمل بگذارند. این می تواند به معنای شرکت در یک مباحثه، نوشتن داستان، ساختن یک میز، نوشتن یک مقاله، پختن یک کیک، انجام یک آزمایش یا خلق یک ابزار چندرسانه ای باشد. به هر حال دانش آموزان در این گام باید یادگیری های گام های قبلی را در دنیای واقعی عمل کنند.

۴) گزارش دادن

این گامی است که اغلب در آموزش و پرورش نادیده گرفته می شود. به هر حال، تعیین این مطلب که آیا شما کاری را که می خواستید، واقعا انجام داده اید یا نه، یک بخش اساسی یادگیری است. در اینجا بازخورد مفیدی برای دانش آموزان وجود دارد که به آنها کمک می کند، در دفعات بعدی کار بهتری ارائه دهند. بازخوردهای پیوسته و بازنگری عملکردی، دو نمونه از گام های گزارش دادن هستند. این گام برای دانش آموزان اهمیت زیادی دارد که هم روی محصولی که ارائه داده اند بازخورد بگیرند و هم برای محیط های کاری آینده که پس از فارغ التحصیلی با آنها مواجه می شوند، مفید است.

ایفای نقش در این الگو، اساسی است. این فرآیند می تواند در همه کوشش های بشری به کار رود. اگر بخواهیم دانش آموزان برای محیط های کاری آماده شوند باید دوره های درسی پیوندهایی با دنیای واقعی داشته باشند. معلمان در شیوه جدید با رویکرد ساخت یافته ای براساس چهار گام ذکر شده، فرآیند یاددهی - یادگیری را سامان خواهند داد.

● ویژگی های معلمانی که با این الگو درس می دهند، چیست؟

در این الگو، معلمان از دانش آموزان می خواهند تا با اطلا عات محدود کار کنند و خود اطلا عات را کامل کنند. معلمان، شیوه های کارآمدی را برای ایجاد چالش در کلا س درس به جریان می اندازند. در کلا س آنها، دانش آموزان باید اطلا عات را از منابع گوناگون به دست آورند. راهبردهایی را که مانع بروز خلا قیت می شوند و به تقویت فرهنگ وابستگی می انجامند، رد می کنند و روش هایی را برای تقویت فرهنگ استقلا ل در یادگیری به کار می گیرند. آنها شکست یا نارسایی های مولد و مفید را تشویق می کنند. چنین معلمانی مالکیت و مسوولیت یادگیری را به دانش آموزان وا می گذارند تا آنها جریان های موجود در کلا س درس را با دنیای واقعی پیوند دهند.

 

 

 

 

 

 

 

تعهد ما این است که دانش آموزان را برای محیط های کاری آماده سازیم. آنها باید برای یک دوره زندگی آماده شوند، نه فقط برای گذران زندگی بلکه برای یادگیری همیشگی. ما می خواهیم به آنها کمک کنیم اعضای مولد جامعه باشند؛ افرادی که سهمی در اقتصاد ملی داشته باشند، به گونه ای که کاملا از موفقیت اقتصادی خود اطمینان داشته باشند.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

● تعهدات ما در قبال آموزش و پرورش چیست؟

به طور اساسی ما دو تعهد داریم، نخست فراهم کردن زمینه های فرهنگ پذیری افراد درون جامعه. فرهنگ جامعه، براساس دانایی جمعی ملت ها در نسل جدید در حال شکل گیری است. ما می خواهیم دانش آموزانی داشته باشیم که در همه جنبه های زیباشناختی، فلسفه، اخلا قی و معنوی رشد یابند. آنچه دانش آموزان یاد می گیرند، باید به آنها کمک کند تا یک شهروند خوب باشند.

اما دومین تعهد ما این است که دانش آموزان را برای محیط های کاری آماده سازیم. آنها باید برای یک دوره زندگی آماده شوند، نه فقط برای گذران زندگی بلکه برای یادگیری همیشگی. ما می خواهیم به آنها کمک کنیم اعضای مولد جامعه باشند؛ افرادی که سهمی در اقتصاد ملی داشته باشند، به گونه ای که کاملا از موفقیت اقتصادی خود اطمینان داشته باشند. در این نوشتار، پاره ای نارسایی های الگوهای سنتی را بیان می کنیم و سپس به برخی ویژگی های الگوهای مناسب برای تحقق آرمان های یادگیری در آموزش می پردازیم.

نخست، باید نگاهی به شیوه آموزش معلم محوری داشته باشیم. هر یک از ما با چه الگویی آموزش دیده ایم؟ بیشتر ما به یاد می آوریم که معلم در کلا س درس تنها سخنران و ایفاگر نقش بود: <...حسن، دیروز تا کجا گفتم؟ بله. کمی از درس باقی مانده. علی تکلیفت کو؟ دوباره یادت رفته؟ نادر، دست هایت را از جیبت در بیاور و صاف بنشین، متین، امروز دیگر نمی توانی مداد قرض بگیری! امین، بگو ببینم جلسه گذشته درباره چه چیزی صحبت کردیم؟

نمی فهمم، فراموش کردی؟...>

در روش سخنرانی، تنها معلم ایفای نقش می کند. آیا این مدل را می پسندید؟ در این مدل چه چیزی مورد ارزیابی قرار می گیرد؟ آیا این روش را تجربه کرده اید؟

آیا معلمانی که از این روش استفاده می کنند را می شناسید؟ آیا این مدل کاربرد عمومی دارد؟ در این روش کدام یک از سطوح بالا و پایین(۱) یادگیری پرورش می یابند؟

● عوامل دیگر تقویت کننده سبک های سنتی

تجربیات والدین و برنامه های درسی موجود نیز سبک های سنتی را تقویت می کند. والدین می گویند ما فقط اینگونه یاد گرفته ایم. در الگوی سنتی دانش آموزان همیشه اولین روز هفته، پایان دوره و پایان سال امتحان دارند و فقط گاهی در آزمون های منطقه ای و کشوری شرکت می کنند.

● اما در واقع چه چیزی درس داده می شود؟

تمرکز اصلی روی محتوای کتاب است. اگر بخواهیم به درستی داوری کنیم، درواقع آموزش در خلا ء انجام می گیرد و کوچک ترین توجهی به دنیای واقعی وجود ندارد.

● دانش آموزان چرا این الگوها را تحمل می کنند؟

در درجه اول چون مجبورند! آنها در کنترل ما هستند. چه چیزی تدریس شود و چگونه تدریس شود را محیط یادگیری تعیین می کند، نه آنها. این محیط گرایش به آفرینش جو استبداد دارد. همچنین دانش حفظی و پاسخ های <درست> را برای گذراندن درس ها تشویق می کند. به هر حال، دانش آموزان یاد می گیرند چگونه با معلمان به عنوان الگوی نقش پذیر زندگی کنند و پیام های آشکار و پنهان وی را دریافت نمایند.

● پیام چیست؟

کتاب را بخوانید، جزوه بنویسید، به پرسش ها پاسخ دهید، آزمون بدهید، سپس همه را فراموش کنید! معلم صحبت می کند، دانش آموزان گوش می دهند. معلم آغاز می کند، دانش آموزان عکس العمل نشان می دهند. معلم فعال است و دانش آموزان غیرفعال و بی اراده. اساسا پیام ها دستوری هستند. فکر نکنید، فقط این کار را انجام دهید. نظر و عقیده شما اصلا مهم نیست.

● این الگو از کجا آمده است؟

این فرهنگ وابستگی، با محیط های کاری و باورهای دوره صنعتی سازگاری دارد. قبول کنید که همه چیز برای تصمیم سازی و حل مسئله، متکی به مدیر است. فکر نکنید و فقط کارتان را انجام دهید! امروزه در دنیای بسیار متفاوتی از دیروز زندگی می کنیم. به واسطه گسترش اتوماسیون، رباتیک و فناوری های اطلا عاتی، فناوری به مراکز کاری و صنعتی مهم منتقل شده است، اما با وجود این هنوز بسیاری از مدرسه ها تغییری در شیوه های آموزش خود ایجاد نکرده اند.

● واقعیت محیط های کاری تازه

مشکلا تی که در محیط های کاری پرتنش امروزی به وجود می آیند، نشان دهنده وجود ضعف در نظام آموزش و پرورش است.

در دنیای امروزی به افرادی نیاز است که بتوانند به طور مستقل مسئله حل کنند و به مهارت هایی مجهز باشند که بتوانند به عنوان فرد در گروه خوب عمل کنند. افرادی که بتوانند دورنمای کلی مسائل را ببینند و نظریه های علمی را در زمان واقعی به کار برند؛ یعنی راه حل هایی برای زندگی واقعی ارائه دهند. بدیهی است، معلمان باید مجموعه اساسا متفاوتی از مهارت ها را آموزش دهند. ما به آموزش نظام مند حل مسئله نیاز داریم. امروز واژه <کاربردی> به عنوان یک تعبیر خوب برای <آسان تر> به کار رفته است، در حالی که در واقع یادگیری در سطح کاربرد، بالا تر از سطح دانش قرار دارد.

نکات آموزی در مورد یاددهی یاد گیری

چند نکته آموزشی درباره فرایند یاددهی یادگیری
برای اینکه فردی از یک موقعیت نامناسب به موقعیتی مناسب برسد، وقوع یادگیری الزامی است.

برای اینکه فردی از یک موقعیت نامناسب به موقعیتی مناسب برسد، وقوع یادگیری الزامی است.

<یادگیری> واژه ای است که هر روز از آن استفاده می کنیم و همین امر، تعریف آن را بسیار دشوار می کند.

یادگیری به تغییری اطلاق می شود که بتوان آن را سنجیده و مشاهده کرد. اگر نتوان یادگیری را مشاهده کرد و سنجید، آموزش با دشواری روبه رو می شود. (آقازاده ۱۳۷۸ ص ۲۱) شعار آموزشی جدید در کنفرانس جهانی آموزش برای همه (جامتین، تایلند ۱۹۹۰)، تأکید بر یادگیری است. این شعار حقانیت یادگیرندگان و حقانیت معلمان را مدنظر دارد. برخی از معلمان درباره تعریفی از یادگیری که در برگیرنده واژه <رفتار> است، نظری مثبت ندارند. آنان واژه رفتار را محدودکننده و ماشینی می دانند و آن را به اسکینر و <رفتارگرایی> نسبت می دهند. رفتارگرایان بر این باورند که یادگیری، تغییر در رفتار است و ترجیح می دهند بگویند که <یادگیری> نتیجه تغییر رفتار است. در این مقاله اطلاعاتی درباره یاددهی و یادگیری و عوامل مؤثر در این فرایند ارائه می شود.

هورن (۱۳۷۹) زمینه استفاده از رویکردها و مواد گوناگون را برای جلب و علاقه دانش آموزان کمک خوبی برای پیشرفت در یادگیری می داند. لذا توجه به چند نکته اساسی زیر مفید است.

۱) زمینه های تجربه فردی دانش آموزان را فراهم کنید

فکر خوبی است که درس را از جایی شروع کنیم که دانش آموزان ایستاده اند (موضع دانسته های آنان) یعنی از نقطه ای که می دانند و قبلاً تجربه کرده اند شروع کنیم و از آموخته های آشنا و پیشین برای گسترش اطلاعات استفاده کنیم. این کار آنان را ترغیب می کند که از موضوع، شناخت بهتری پیدا کنند، احساس همدلی با موضوع داشته باشند و موضوع جدید را به آسانی بفهمند.

۲) توجه دانش آموزان را جلب کنید

جلب توجه دانش آموزان در هر درس اهمیت بسیار دارد. این کار با استفاده از سبک های متفاوت تدریس و بهره گیری از منابع میسر می شود. اگر برای تدریس همه درس ها از شیوه ای واحد استفاده کنیم دانش آموزان به زودی کسل می شوند و انگیزه خود را از دست می دهند، راه ها و روش های فعال یادگیری، همه دانش آموزان را درگیر و متوجه کار می کند. از روش های قدیمی و معمولی، دوری کنید. این روش اگرچه بعضی وقتها مناسب است، اما روشی خسته کننده است، به ویژه اگر تکرار شود.

۳) دانش آموزان را در حالت مشارکت نگه دارید

این کار با فعالیت های گوناگون امکا ن پذیر است. کاربرد روش های متفاوت از این حقیقت ناشی می شود که شیوه های یادگیری دانش آموزان متفاوت است و نسبت به انجام وظایف گوناگون رویه ای خاص دارد. سرعت یادگیری نیز باید در حالت انجام وظایف کوچک و بزرگ متفاوت باشد.

۴) دلیلی ندارد که همه چیز موجود در کیت (KIT) اطلاعات مورد استفاده قرار گیرد

وقتی خودتان از فناوری اطلاعات استفاده می کنید یا دانش آموزان از آن مطالبی می آموزند، گزینش اطلاعات به دستور جلسه (کار) ارتباط پیدا می کند. سعی کنید، پیش از جلسه درس کیت را بازبینی کنید و موارد استفاده را مشخص نمایید.

۵) پیشاپیش سازمان و ساختار را بشناسید

ابتدا از خود بپرسید: برای تحقق هدف های درس، کدام نوع سازمان دهی مفیدتر است. کار فردی، کار دو نفری، کار با گروه های کوچک یا به کارگیری همه کلاس؟ بر مبنای پاسخ به این سؤال، ساختار کلاس را مشخص کنید.

۶) جوکاری مناسب به وجود آورید

این به آن مفهوم نیست که یک محیط خشک و آرام کاری به وجود آورید. کارگروهی دقیقاً یک کار مولد و پرتحرک است، به ویژه اگر دانش آموزان در آن شرکت فعال داشته باشند. سر و صداهای سازنده غالباً از سکوت اجباری پربارتر است.

۷) به تمرین های عملی بیندیشید

یادگیری بسیاری از موضوع های درسی مستلزم کار عملی است، زیرا ارزش یادگیری از طریق عمل ثابت شده است. در درس هایی که دانش آموزان کم تر فعالیت های عملی کرده اند، حداقل یادگیری صورت گرفته است. تا می توانید برای افراد و گروههای دونفری یا بیشتر فعالیتهای عملی پیش بینی کنید، از این راه به جلب توجه و انگیزه آنان برای پیشرفت کمک کرده اید.

۸) هر وقت لازم باشد، اجازه دهید دانش آموزان به تنهایی کار کنند

گاهی باید بخشی از فضای مدرسه که دنج و آرام است برای برخی فعالیت های دانش آموزان اختصاص یابد. آنها نیاز به فضایی دارند که در آن جا تمرکز حواس داشته باشند.

۹) تمام دانش آموزان باید به طور کامل در فعالیت شرکت کنند

شرکت نکردن دانش آموزان به طور کامل در فعالیت های یاددهی و یادگیری، به آن معنی است که آنها درگیر یادگیری نشده اند. مطمئن شوید که فعالیت ها با سن و توانایی های دانش آموزان هماهنگ است چنانچه دانش آموزان کشش کامل برای انجام کار نداشته باشند، خسته می شوند و به طور کامل درگیر فعالیت نمی شوند.

۱۰) از بعضی دانش آموزان بخواهید تکالیف و وظایف خواسته شده را توضیح دهند

این کار برای آن است که شما از درک درست دانش آموزان نسبت به آنچه از آنها خواسته اید، مطمئن شوید. این روش، خود بهترین راه برای ارزیابی میزان درگیری و توجه و ادراک دانش آموزان کلاس است.

۱۱) توقعات خود را به اطلاع دانش آموزان برسانید

خیلی ساده است که توقعات خود را در طراحی آموزشی و کارها بگنجانید، اما هم چنین ساده خواهد بود که آنها را فراموش کنید و به دانش آموزان اطلاع ندهید و آنان به درستی ندانند چه انتظاراتی از آنها دارید. دانش آموزان وقتی بدانند در کجا ایستاده اند، بهتر می دانند چه کار باید بکنند.

۱۲) انعطاف پذیر باشید

خود را بیش از حد در چارچوب برنامه کار محدود نکنید. برای هر درسی یک طرح درس داشته باشید، اما آماده باشید تا در مواقعی که کارها برابر انتظارات پیش نمی رود، آن (طرح درس) را تغییر دهید. زمانی را برای کشف راه هایی که مورد علاقه دانش آموزان است در نظر بگیرید، حتی اگر این راه ها در برنامه مکتوب نباشد.

۱۳) عقاید دانش آموزان را درباره اظهارنظرهای خود بپرسید

این کار برای دانش آموزان کمرو تمرین خوبی است. آنان می توانند به طور خصوصی و مکتوب با معلم خود گفتگو کنند. معلم همچنین می تواند تکالیفی در زمینه کار تعیین کند. از جمله، تکالیفی برای اکتشاف یا مرور بعضی قسمت های درس.

روش  تدریس فعال

تعریف روش تدریس فعّال


روش تدریس فعال به روشی اطلاق می شود که در آن دانش آموزان در جریان آموزش نقش فعالی به عهده دارند و معلم نقش راهنما و هدایت کننده را ایفا می کند . تعامل دو طرفه بین دانش اموزان و معلم وجود دارد .


تاریخچه روش های تدریس فعال


با نگاهی به تاریخ تعلیم و تربیت جهان می بینیم در زمانی که آموزش و پرورش ، هنوز شکل رسمی نیافته ، انسانها فنون دانش و مهارت های لازم را به طور تجربی می آموختند و شخصی به اسم معلم و دیگری به اسم دانش آموز و مکانی به عنوان مدرسه یا کلاس درس وجود نداشت . بلکه هر فردی که مطالب یا فنون بیشتری می دانست به مثابه معلم و کسی که می خواست چیزی یاد بگیرد ، دانش آموز و طبیعت هم به عنوان مدرسه یا کلاس درس قلمداد می شد و در واقع روش تدریس فعال به کار گرفته می شد . بنابر این می توان گفت که قدمت بکار گیری روش های تدریس فعال به قدمت آموزش و پرورش غیر رسمی می رسد و افرادی چون سقراط ، ژان ژاک روسو ، جان دیویی ، ژان پیاژه و برونر اهمیت روشهای تدریس فعال را درک نموده و از آن استفاده می نمودند .


روش های تدریس فعال از دید گاه اسلام


در روش آموزش اسلامی تکیه بر پرورش فکری و پرهیز از تقلید و تکرار مطالب بدون درک صحیح آن ها مطرح می باشد . چنانکه علی (ع ) می فرماید ارزش درک و فهم مطالب به مراتب بهتر از تکرار و خواندن است . می بینیم اصول دین تقلیدی نیست . این بدان معنی است که هر فرد باید مسایل دینی را هم از طریق اجتهاد و هم با استقلال فکری درک کند . استاد شهید مطهری در تأکید اسلام بر پرورش فکری و پرهیز از تکرار مطالب بدون درک صحیح آن ها ، اشاره می کند ، علم افراد ممکن است دو گونه باشد ، دانسته هایی که فرد حفظ کرده است ، علم مسموع و دانسته هایی که حاصل تجربه و تحلیل فکری است ، علم مطبوع


مرحوم علّامه محمّد تقی جعفری تعقل در تربیت اسلامی را فوق العاده با اهمیت تلقی کرد .و می گوید این ماده در قرآن مجید با عبارات گوناگون موکداً مورد تذکر قرار گرفته است . با کلمه تفکر در 16 آیه ، با کلمه عقل در 49 آیه ، با کلمه لب به معنای عقل ناب و تعقل عمیق در 16 آیه ، با کلمه قصه در 15 آیه


بنابر این در اسلام روی تعقّل و تفکّر در امور بسیار تأکید شده و ساعتی تفکر بالاتر از هفتاد سال عبادت به شمار رفته است .


ضرورت به کار گیری روشهای تدریس فعال


4 اصل پیشنهادی کمیسیون بین المللی تعلیم و تربیت


کمیسیون بین المللی آ . پ در طول زندگی به 4 ستون استوار است ، یادگیری برای دانستن ، یادگیری برای انجام دادن ، یادگیری برای با هم زیستن و یادگیری برای زیستن


پرورش قوّه تفکر و خلاقیت تنها با روشهای تدریس فعال و کاربردی محقق می گردد.


نتایج تحقیقات آموزشی نشان داده که دانش آموزان از طریق آموزش فعال به سطح بالاتری از درک و فهم نایل می شوند .


 


روش همیاری


 


در روش اجرای الگو ، پنج عنصر در استفاده از الگوی یادگیری از طریق همیاری بسیار اساسی به نظر می آید :


همبستگی مثبت ، مسوولیت فردی ، تعامل چهره به چهره ، مهارت های اجتماعی و پردازش گروهی


مراحل اجرای الگو


1-ابتدا گروهها شکل می گیرند . معمولاً گروهها ناهمگن و دارای اطلاعات و تواناییهای مختلف هستند .پس از تشکیل گروهها معلم به کمک دانش آموزان قوانینی را تدوین می کنند که بهتر است تعداد آنها محدود باشد . ( حدود 3 تا 5 قانون )


نمونه های این قوانین عبارتند از :


گروههای مختلف نمی توانند با همدیگر صحبت کنند .


همه عضوی از گروهند و در کارها همه باید شرکت کنند و سهیم شوند .


اول سوالات خود را از اعضای گروهتان بپرسید بعد از معلم سوال کنید .


2- در این مرحله معلم حدود 15 دقیقه درباره ی هدفهای مهم درس ، صحبت می کند به طور غیر مستقیم مثل پرسش ، فعالیت و یا عکس


3- در مرحله سوم به دانش آموزان فرصت داده می شود که در یک زمان مشخص روی مطالب و یا فعالیتهایی که در اختیار آنها گذاشته شده ، در گروههای خود تمرین و کار کنند و نظارت و راهنمایی نیز انجام می شود .


4- در این مرحله نتایج کار گروهها به نمایش گذاشته خواهد شد .


5 در آخرین مرحله ارزشیابی است ، یا توسط معلم یا خود ارزیابی است .

چند نکته آموزشی درباره فرایند یاددهی یادگیری
برای اینکه فردی از یک موقعیت نامناسب به موقعیتی مناسب برسد، وقوع یادگیری الزامی است.

برای اینکه فردی از یک موقعیت نامناسب به موقعیتی مناسب برسد، وقوع یادگیری الزامی است.

<یادگیری> واژه ای است که هر روز از آن استفاده می کنیم و همین امر، تعریف آن را بسیار دشوار می کند.

یادگیری به تغییری اطلاق می شود که بتوان آن را سنجیده و مشاهده کرد. اگر نتوان یادگیری را مشاهده کرد و سنجید، آموزش با دشواری روبه رو می شود. (آقازاده ۱۳۷۸ ص ۲۱) شعار آموزشی جدید در کنفرانس جهانی آموزش برای همه (جامتین، تایلند ۱۹۹۰)، تأکید بر یادگیری است. این شعار حقانیت یادگیرندگان و حقانیت معلمان را مدنظر دارد. برخی از معلمان درباره تعریفی از یادگیری که در برگیرنده واژه <رفتار> است، نظری مثبت ندارند. آنان واژه رفتار را محدودکننده و ماشینی می دانند و آن را به اسکینر و <رفتارگرایی> نسبت می دهند. رفتارگرایان بر این باورند که یادگیری، تغییر در رفتار است و ترجیح می دهند بگویند که <یادگیری> نتیجه تغییر رفتار است. در این مقاله اطلاعاتی درباره یاددهی و یادگیری و عوامل مؤثر در این فرایند ارائه می شود.

هورن (۱۳۷۹) زمینه استفاده از رویکردها و مواد گوناگون را برای جلب و علاقه دانش آموزان کمک خوبی برای پیشرفت در یادگیری می داند. لذا توجه به چند نکته اساسی زیر مفید است.

۱) زمینه های تجربه فردی دانش آموزان را فراهم کنید

فکر خوبی است که درس را از جایی شروع کنیم که دانش آموزان ایستاده اند (موضع دانسته های آنان) یعنی از نقطه ای که می دانند و قبلاً تجربه کرده اند شروع کنیم و از آموخته های آشنا و پیشین برای گسترش اطلاعات استفاده کنیم. این کار آنان را ترغیب می کند که از موضوع، شناخت بهتری پیدا کنند، احساس همدلی با موضوع داشته باشند و موضوع جدید را به آسانی بفهمند.

۲) توجه دانش آموزان را جلب کنید

جلب توجه دانش آموزان در هر درس اهمیت بسیار دارد. این کار با استفاده از سبک های متفاوت تدریس و بهره گیری از منابع میسر می شود. اگر برای تدریس همه درس ها از شیوه ای واحد استفاده کنیم دانش آموزان به زودی کسل می شوند و انگیزه خود را از دست می دهند، راه ها و روش های فعال یادگیری، همه دانش آموزان را درگیر و متوجه کار می کند. از روش های قدیمی و معمولی، دوری کنید. این روش اگرچه بعضی وقتها مناسب است، اما روشی خسته کننده است، به ویژه اگر تکرار شود.

۳) دانش آموزان را در حالت مشارکت نگه دارید

این کار با فعالیت های گوناگون امکا ن پذیر است. کاربرد روش های متفاوت از این حقیقت ناشی می شود که شیوه های یادگیری دانش آموزان متفاوت است و نسبت به انجام وظایف گوناگون رویه ای خاص دارد. سرعت یادگیری نیز باید در حالت انجام وظایف کوچک و بزرگ متفاوت باشد.

۴) دلیلی ندارد که همه چیز موجود در کیت (KIT) اطلاعات مورد استفاده قرار گیرد

وقتی خودتان از فناوری اطلاعات استفاده می کنید یا دانش آموزان از آن مطالبی می آموزند، گزینش اطلاعات به دستور جلسه (کار) ارتباط پیدا می کند. سعی کنید، پیش از جلسه درس کیت را بازبینی کنید و موارد استفاده را مشخص نمایید.

۵) پیشاپیش سازمان و ساختار را بشناسید

ابتدا از خود بپرسید: برای تحقق هدف های درس، کدام نوع سازمان دهی مفیدتر است. کار فردی، کار دو نفری، کار با گروه های کوچک یا به کارگیری همه کلاس؟ بر مبنای پاسخ به این سؤال، ساختار کلاس را مشخص کنید.

۶) جوکاری مناسب به وجود آورید

این به آن مفهوم نیست که یک محیط خشک و آرام کاری به وجود آورید. کارگروهی دقیقاً یک کار مولد و پرتحرک است، به ویژه اگر دانش آموزان در آن شرکت فعال داشته باشند. سر و صداهای سازنده غالباً از سکوت اجباری پربارتر است.

۷) به تمرین های عملی بیندیشید

یادگیری بسیاری از موضوع های درسی مستلزم کار عملی است، زیرا ارزش یادگیری از طریق عمل ثابت شده است. در درس هایی که دانش آموزان کم تر فعالیت های عملی کرده اند، حداقل یادگیری صورت گرفته است. تا می توانید برای افراد و گروههای دونفری یا بیشتر فعالیتهای عملی پیش بینی کنید، از این راه به جلب توجه و انگیزه آنان برای پیشرفت کمک کرده اید.

۸) هر وقت لازم باشد، اجازه دهید دانش آموزان به تنهایی کار کنند

گاهی باید بخشی از فضای مدرسه که دنج و آرام است برای برخی فعالیت های دانش آموزان اختصاص یابد. آنها نیاز به فضایی دارند که در آن جا تمرکز حواس داشته باشند.

۹) تمام دانش آموزان باید به طور کامل در فعالیت شرکت کنند

شرکت نکردن دانش آموزان به طور کامل در فعالیت های یاددهی و یادگیری، به آن معنی است که آنها درگیر یادگیری نشده اند. مطمئن شوید که فعالیت ها با سن و توانایی های دانش آموزان هماهنگ است چنانچه دانش آموزان کشش کامل برای انجام کار نداشته باشند، خسته می شوند و به طور کامل درگیر فعالیت نمی شوند.

۱۰) از بعضی دانش آموزان بخواهید تکالیف و وظایف خواسته شده را توضیح دهند

این کار برای آن است که شما از درک درست دانش آموزان نسبت به آنچه از آنها خواسته اید، مطمئن شوید. این روش، خود بهترین راه برای ارزیابی میزان درگیری و توجه و ادراک دانش آموزان کلاس است.

۱۱) توقعات خود را به اطلاع دانش آموزان برسانید

خیلی ساده است که توقعات خود را در طراحی آموزشی و کارها بگنجانید، اما هم چنین ساده خواهد بود که آنها را فراموش کنید و به دانش آموزان اطلاع ندهید و آنان به درستی ندانند چه انتظاراتی از آنها دارید. دانش آموزان وقتی بدانند در کجا ایستاده اند، بهتر می دانند چه کار باید بکنند.

۱۲) انعطاف پذیر باشید

خود را بیش از حد در چارچوب برنامه کار محدود نکنید. برای هر درسی یک طرح درس داشته باشید، اما آماده باشید تا در مواقعی که کارها برابر انتظارات پیش نمی رود، آن (طرح درس) را تغییر دهید. زمانی را برای کشف راه هایی که مورد علاقه دانش آموزان است در نظر بگیرید، حتی اگر این راه ها در برنامه مکتوب نباشد.

۱۳) عقاید دانش آموزان را درباره اظهارنظرهای خود بپرسید

این کار برای دانش آموزان کمرو تمرین خوبی است. آنان می توانند به طور خصوصی و مکتوب با معلم خود گفتگو کنند. معلم همچنین می تواند تکالیفی در زمینه کار تعیین کند. از جمله، تکالیفی برای اکتشاف یا مرور بعضی قسمت های درس.

 

 

 

 

   

 

 

 

 

 

 

 

 

 


در این فرآیند یادگیری مبتنی بر فرآیند تدریس ساخت یافته از طراحی و آنالیز نظام هاست و ثابت شده است که در هر زمینه واقعی از رفتار بشری می تواند اثربخش باشد. این فرآیند شامل چهار گام متمایز است که به حل اثربخش مسئله منجر می شود.

▪ چهار گام عبارتند از:

۱) تعریف کردن

دانش آموزان باید یاد بگیرند، مسئله را به گونه ای تعریف کنند که پیش از انجام کاملا فهمیده شود. تاکنون چند بار با شخصی که وقتش را از دست داده یا کارش را اشتباه انجام داده است روبه رو شده اید؟ مسلم است که دانش آموزان یاد می گیرند کار را به روشنی تعریف کنند و درک خود را از مسئله قبل از جلو رفتن کامل کنند. این یک مهارت ارزشمند زندگی است. به علا وه با واگذاری مسوولیت تعریف کار به دانش آموز، ما آنها را برای استفاده از مهارت های گوناگون فکری سطح بالا تر توانمند می سازیم؛ به گونه ای که آنها خود تعیین می کنند که چه کاری باید انجام گیرد.

در رویکرد سنتی آموزش، معلمان، خود بخش تعریف و طراحی کار را برای دانش آموزان انجام می دهند. تکالیف اغلب به عنوان یک کار نیمه تمام و از پیش آماده شده اند و یا سوال هایی از پیش تعیین شده برای یافتن حل مسئله وجود دارد که موجب پرورش فرهنگ وابستگی دانش آموز به معلم برای گردآوری مواد و اطلا عات مناسب می شود. اما این روش در زندگی واقعی جواب نمی دهد. با تدریس به شیوه سنتی، از داشتن دانش آموزانی که به طور مستقل یاد می گیرند، محروم هستیم.

۲) طراحی کردن

تا اینجا مسئله تعریف شده است. اینک باید دانش آموزان راه حلی طراحی کنند. غالبا ضروری است دانش آموزان مهارت های تازه ای یاد بگیرند یا اطلا عات جدیدی گردآورند تا بتوانند کار را با موفقیت انجام دهند. در این گام، هدف این است که دانش آموزان مجبور باشند خودشان آنچه را برای یادگیری و تکمیل کار نیاز دارند، تعیین کنند. این کلیدی است برای پرورش استقلا ل در تفکر دانش آموزان. آنها وقتی به محل تحصیل شان وارد می شوند، نمی توانند به معلم وابسته باشند. باید قبل از اینکه در جامعه رها شوند، دادن مسوولیت به آنها برای یادگیری را آغاز کنیم.

واگذاری این مسوولیت به معلم به معنای دادن نقشی تازه به اوست. نقش معلم در اینجا راهنمایی و مشاوره است. او دانش آموزان را به تمرکز روی راه درست سوق می دهد و دانش آموزان هستند که خود تعیین می کنند چه چیزی را باید یاد بگیرند.

۳ ) تهیه و تولید (انجام دادن)

تا اینجا مسئله تعریف شده و یک راه حل برای آن طراحی شده است. اکنون دانش آموزان باید نقشه را به مرحله عمل بگذارند. این می تواند به معنای شرکت در یک مباحثه، نوشتن داستان، ساختن یک میز، نوشتن یک مقاله، پختن یک کیک، انجام یک آزمایش یا خلق یک ابزار چندرسانه ای باشد. به هر حال دانش آموزان در این گام باید یادگیری های گام های قبلی را در دنیای واقعی عمل کنند.

۴) گزارش دادن

این گامی است که اغلب در آموزش و پرورش نادیده گرفته می شود. به هر حال، تعیین این مطلب که آیا شما کاری را که می خواستید، واقعا انجام داده اید یا نه، یک بخش اساسی یادگیری است. در اینجا بازخورد مفیدی برای دانش آموزان وجود دارد که به آنها کمک می کند، در دفعات بعدی کار بهتری ارائه دهند. بازخوردهای پیوسته و بازنگری عملکردی، دو نمونه از گام های گزارش دادن هستند. این گام برای دانش آموزان اهمیت زیادی دارد که هم روی محصولی که ارائه داده اند بازخورد بگیرند و هم برای محیط های کاری آینده که پس از فارغ التحصیلی با آنها مواجه می شوند، مفید است.

ایفای نقش در این الگو، اساسی است. این فرآیند می تواند در همه کوشش های بشری به کار رود. اگر بخواهیم دانش آموزان برای محیط های کاری آماده شوند باید دوره های درسی پیوندهایی با دنیای واقعی داشته باشند. معلمان در شیوه جدید با رویکرد ساخت یافته ای براساس چهار گام ذکر شده، فرآیند یاددهی - یادگیری را سامان خواهند داد.

● ویژگی های معلمانی که با این الگو درس می دهند، چیست؟

در این الگو، معلمان از دانش آموزان می خواهند تا با اطلا عات محدود کار کنند و خود اطلا عات را کامل کنند. معلمان، شیوه های کارآمدی را برای ایجاد چالش در کلا س درس به جریان می اندازند. در کلا س آنها، دانش آموزان باید اطلا عات را از منابع گوناگون به دست آورند. راهبردهایی را که مانع بروز خلا قیت می شوند و به تقویت فرهنگ وابستگی می انجامند، رد می کنند و روش هایی را برای تقویت فرهنگ استقلا ل در یادگیری به کار می گیرند. آنها شکست یا نارسایی های مولد و مفید را تشویق می کنند. چنین معلمانی مالکیت و مسوولیت یادگیری را به دانش آموزان وا می گذارند تا آنها جریان های موجود در کلا س درس را با دنیای واقعی پیوند دهند.

 

 

 

 

 

 

 

تعهد ما این است که دانش آموزان را برای محیط های کاری آماده سازیم. آنها باید برای یک دوره زندگی آماده شوند، نه فقط برای گذران زندگی بلکه برای یادگیری همیشگی. ما می خواهیم به آنها کمک کنیم اعضای مولد جامعه باشند؛ افرادی که سهمی در اقتصاد ملی داشته باشند، به گونه ای که کاملا از موفقیت اقتصادی خود اطمینان داشته باشند.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

● تعهدات ما در قبال آموزش و پرورش چیست؟

به طور اساسی ما دو تعهد داریم، نخست فراهم کردن زمینه های فرهنگ پذیری افراد درون جامعه. فرهنگ جامعه، براساس دانایی جمعی ملت ها در نسل جدید در حال شکل گیری است. ما می خواهیم دانش آموزانی داشته باشیم که در همه جنبه های زیباشناختی، فلسفه، اخلا قی و معنوی رشد یابند. آنچه دانش آموزان یاد می گیرند، باید به آنها کمک کند تا یک شهروند خوب باشند.

اما دومین تعهد ما این است که دانش آموزان را برای محیط های کاری آماده سازیم. آنها باید برای یک دوره زندگی آماده شوند، نه فقط برای گذران زندگی بلکه برای یادگیری همیشگی. ما می خواهیم به آنها کمک کنیم اعضای مولد جامعه باشند؛ افرادی که سهمی در اقتصاد ملی داشته باشند، به گونه ای که کاملا از موفقیت اقتصادی خود اطمینان داشته باشند. در این نوشتار، پاره ای نارسایی های الگوهای سنتی را بیان می کنیم و سپس به برخی ویژگی های الگوهای مناسب برای تحقق آرمان های یادگیری در آموزش می پردازیم.

نخست، باید نگاهی به شیوه آموزش معلم محوری داشته باشیم. هر یک از ما با چه الگویی آموزش دیده ایم؟ بیشتر ما به یاد می آوریم که معلم در کلا س درس تنها سخنران و ایفاگر نقش بود: <...حسن، دیروز تا کجا گفتم؟ بله. کمی از درس باقی مانده. علی تکلیفت کو؟ دوباره یادت رفته؟ نادر، دست هایت را از جیبت در بیاور و صاف بنشین، متین، امروز دیگر نمی توانی مداد قرض بگیری! امین، بگو ببینم جلسه گذشته درباره چه چیزی صحبت کردیم؟

نمی فهمم، فراموش کردی؟...>

در روش سخنرانی، تنها معلم ایفای نقش می کند. آیا این مدل را می پسندید؟ در این مدل چه چیزی مورد ارزیابی قرار می گیرد؟ آیا این روش را تجربه کرده اید؟

آیا معلمانی که از این روش استفاده می کنند را می شناسید؟ آیا این مدل کاربرد عمومی دارد؟ در این روش کدام یک از سطوح بالا و پایین(۱) یادگیری پرورش می یابند؟

● عوامل دیگر تقویت کننده سبک های سنتی

تجربیات والدین و برنامه های درسی موجود نیز سبک های سنتی را تقویت می کند. والدین می گویند ما فقط اینگونه یاد گرفته ایم. در الگوی سنتی دانش آموزان همیشه اولین روز هفته، پایان دوره و پایان سال امتحان دارند و فقط گاهی در آزمون های منطقه ای و کشوری شرکت می کنند.

● اما در واقع چه چیزی درس داده می شود؟

تمرکز اصلی روی محتوای کتاب است. اگر بخواهیم به درستی داوری کنیم، درواقع آموزش در خلا ء انجام می گیرد و کوچک ترین توجهی به دنیای واقعی وجود ندارد.

● دانش آموزان چرا این الگوها را تحمل می کنند؟

در درجه اول چون مجبورند! آنها در کنترل ما هستند. چه چیزی تدریس شود و چگونه تدریس شود را محیط یادگیری تعیین می کند، نه آنها. این محیط گرایش به آفرینش جو استبداد دارد. همچنین دانش حفظی و پاسخ های <درست> را برای گذراندن درس ها تشویق می کند. به هر حال، دانش آموزان یاد می گیرند چگونه با معلمان به عنوان الگوی نقش پذیر زندگی کنند و پیام های آشکار و پنهان وی را دریافت نمایند.

● پیام چیست؟

کتاب را بخوانید، جزوه بنویسید، به پرسش ها پاسخ دهید، آزمون بدهید، سپس همه را فراموش کنید! معلم صحبت می کند، دانش آموزان گوش می دهند. معلم آغاز می کند، دانش آموزان عکس العمل نشان می دهند. معلم فعال است و دانش آموزان غیرفعال و بی اراده. اساسا پیام ها دستوری هستند. فکر نکنید، فقط این کار را انجام دهید. نظر و عقیده شما اصلا مهم نیست.

● این الگو از کجا آمده است؟

این فرهنگ وابستگی، با محیط های کاری و باورهای دوره صنعتی سازگاری دارد. قبول کنید که همه چیز برای تصمیم سازی و حل مسئله، متکی به مدیر است. فکر نکنید و فقط کارتان را انجام دهید! امروزه در دنیای بسیار متفاوتی از دیروز زندگی می کنیم. به واسطه گسترش اتوماسیون، رباتیک و فناوری های اطلا عاتی، فناوری به مراکز کاری و صنعتی مهم منتقل شده است، اما با وجود این هنوز بسیاری از مدرسه ها تغییری در شیوه های آموزش خود ایجاد نکرده اند.

● واقعیت محیط های کاری تازه

مشکلا تی که در محیط های کاری پرتنش امروزی به وجود می آیند، نشان دهنده وجود ضعف در نظام آموزش و پرورش است.

در دنیای امروزی به افرادی نیاز است که بتوانند به طور مستقل مسئله حل کنند و به مهارت هایی مجهز باشند که بتوانند به عنوان فرد در گروه خوب عمل کنند. افرادی که بتوانند دورنمای کلی مسائل را ببینند و نظریه های علمی را در زمان واقعی به کار برند؛ یعنی راه حل هایی برای زندگی واقعی ارائه دهند. بدیهی است، معلمان باید مجموعه اساسا متفاوتی از مهارت ها را آموزش دهند. ما به آموزش نظام مند حل مسئله نیاز داریم. امروز واژه <کاربردی> به عنوان یک تعبیر خوب برای <آسان تر> به کار رفته است، در حالی که در واقع یادگیری در سطح کاربرد، بالا تر از سطح دانش قرار دارد.

 

فواید  پیاز  

پیاز در طول زمان نه تنها در آشپزی بلکه خاصیتهای درمانی آن مورد توجه قرار گرفته است. در اوایل قرن ششم به عنوان دارو در هند استفاده می‌شد. هندیها در استفاده پیاز شهرت داشتند. در یونان باستان آن را با مخلفات اضافی مخلوط می‌کردند چون مردم آن را خیلی تند و تیز نمی‌دانستند، با این حال، بخاطر بوی بدآن ، پیاز در میان مردمان فقیر در سراسر دنیا که می‌توانستند به راحتی از این گیاه ارزان برای خوش طعم کردن غذاهایشان استفاده کنند شهرت یافت.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز ،  پیاز از خانواده ALLIUM هستند و هر دو سرشار از ترکیبات سولفور قوی هستند که باعث بوی تند و همچنین باعث افزایش سلامتی می‌شود .‍‍ پیازسرشار از کروم می‌باشد. یک ماده معدنی که به سلولها در واکنش به انسولین، به همراه ویتامین C، فلاونوئید و کورسیتین کمک می‌کند.

پیاز نوعی گیاه غده‌ای گوشتی و زیرزمینی از خانواده لاله است و نام علمی آن ALLIUM CEPA L می باشد. عموماً، پیاز به بخشی از گیاه اطلاق می شود که هر گیاهی از طبقه آلیوم ها دارای آن است. اما معمولاً منظور از پیاز، گیاه تند مزه ای است که بوی تندی هم دارد و در تهیه انواع غذاها به عنوان نوعی ماده ی طعم دهنده از آن استفاده می کنیم.

پیاز یکی از منابع غذایی مهم فلاونوییدها به خصوص کوئرستین است. مطالعات روی خانم‌ها نشان داده‌ آنهایی که در طول عمر خود بیشترین دریافت را از این ماده ارزشمند داشته‌اند، با احتمال کمتری به بیماری‌های قلبی‌عروقی دچار می‌شوند؛ چون کوئرستین هم موجب کاهش کلسترول بد می‌شود و هم از تشکیل پلاک‌های زیانباری که تنگی عروق را به همراه دارند، جلوگیری می‌کند و نهایتاً شمار افراد مبتلا به بیماری‌های قلبی‌عروقی را می‌کاهد. فراموش نکنید که مصرف این سبزی برای کسانی که در طول روز از منابع غذایی ویتامین C و E به مقدار کمتری استفاده می‌کنند، ضروری‌تر است.

● کلیات گیاه شناسی
پیاز گیاهی است دو ساله دارای برگهای توخالی و استوانه ای شکل . ساقه پیاز تا ارتفاع یک متر هم می رسد که آنهم استوانه ای و توخالی است . گلهای پیاز برنگ سفید یا بنفش بصورت چتر در انتهای ساقه دیده می شود . پیاز انواع مختلف درد مانند پیاز سفید ،پیاز بنفش ، پیاز قرمز و یا مخلوطی از قرمز و بنفش .پیاز در حال حاضر در تمام مناطق دنیا کشت می شود ولی گفته می شود که منشاء آن از ایران و افغانستان بوده است و از آنجا به دیگر نقاط دنیا راه یافته است . پیاز از زمانهای ماقبل تاریخ وجود داشته است . مردم مصر و کلده از آن در غذاهایشان استفاده می کرده اند .مخصوصا در مصر پیاز در مراسم مذهبی بکار می رفته و احترام خاصی داشته است . یونانیان و رومیان نیز آنرا می شناخته و مصرف می کرده اند.

پیاز که اسم علمی‌آن ALLIUMSPA است به رنگ قهوه‌ای کم رنگ، سفید و قرمز با یک گل پیاز و پوستی به ضخامت یک کاغذ دیده می‌شود، مزه تندی دارد و در همه مناطق دنیا در غذای خود از آن استفاده می‌کنند. همچنین پیازها در سایز، رنگ و مزه بسته به نوعشان با هم متفاوتند. کلمه پیاز (onion) از حرف لاتین unio به معنی تک یامنحصر می‌آید، چون گیاه پیاز فقط یک گل دارد. همچنین نام آن (union) به معنی متحد را نشان می‌دهد، که بیانگر لایه‌های پیاز است که به دور یک مرکز قرار دارند.

تاریخچه:

منشاء پیازها اصولاً از آسیا و خاورمیانه است که گسترش پیدا کرده اند. پیازها مورد تحسین مصریها قرار می‌گرفتند . آنها نه تنها بعنوان پول از آن استفاده می‌کردند بلکه بر سر قبر شاهان می‌گذاشتند و این به منزله هدیه ای برای مرده بشمار می‌رفت که این هدیه اهمیت روحی برای مرده در زمان زندگی پس از مرگ او داشت.

این سبزی نخستین بار در ایران بزرگ ( امپراتوری ایران )  کاشته شد و در طول تاریخ به کشورهای دیگر رفت و وقتی به سرزمین های مصر، رم و یونان راه یافت به سرعت در فهرست غذاهای مورد علاقه مردم قرار گرفت و در فهرستی که بر دیوار اهرام مصر نقش بسته، نام پیاز هم به چشم می خورد. پیاز پر از ویتامین های ث و ب است و مواد معدنی زیادی مثل فسفر، آهن، کلسیم، پتاسیم، گوگرد، ید، سیلیس و قند در آن وجود دارد.

پیاز از قدیمی ترین گیاهانی است که بشر شناخته و مصرف می کرده است و در مصر وچین شاید قرنها قل از ثبت تاریخ نیز کاشته می شده است. تعداد زیادی نمونه های سیر در قبرتوتان خامن در مصر یافت شده است که از اثار تاریخی ۱۳۵۸ قبل از میلاد مسیح می باشد .
قوم اسرائیل در زمانیکه از مصر به ارض موعود کوچ می کردند از دوری و در اختیار نداشتن تعدادی از میوه ها و سبزی ها از جمله سیرشکوه داشتند و در تورات آمده است که مابه یاد می آوریم ماهی ها را که در مصر می خوردیم همچنین خیارها ، خربزه ها ، تره ، پیاز و سیر را .

پیازها بعنوان یک گیاه بی قید و شرط در ترکیبات مواد غذایی بسیاری از کشورهای اروپایی در دوره قرون وسطی مورد استفاده قرار می‌گرفت و بعدها بعنوان یک صبحانه سالم و کلاسیک استفاده می‌شد.

کریستف کلمب پیاز را به هند غربی آورد. پرورش آنها در سرتاسر نیمکره غربی گسترش یافت. امروزه چین، هند، ایالت متحده آمریکا، روسیه و اسپانیا از تولیدکنندگان برتر پیاز هستند.

در مورد ورود پیاز به امریکای شمالی آنچه که تاریخ نشان می دهد این است که پیاز یکی از گیاهانی بوده که colombus به دنیای جدید وارد کرد و او در مسافرت دوم خود در ژانویه سا ۱۴۹۴ پیاز را درشهر Isabela در جمهوری دومینیکن کاشته است . پس از آن بسرعت پیاز از انجا به مکزیکو و امریکای مرکزی و جنوبی و شمالی انتشار یافته است . در قرن شانزدهم میلادی Ambroise pare جراح معروف فرانسوی مدعی شد که پیاز برای معالجه بیماری Powder burns مفید است .


● ترکیبات شیمیایی
پیاز دارای ترکیبات گوگردی ، قند ، کلسیم ، املاح سدیم و پتاسیم ، ید ، سیلیس ، آهن ، فسفر و ویتامینهای A.B.C می باشد . پیاز دارای اسانس مخصوصی می باشد که در اثر پختن از بین می رود . پیاز خام فعالیت معده را زیاد می کند و در نتیجه ترشح اسید کلریدریک را تشدید می کند . بنابراین کسانیکه ناراحتی معده دارند ممکن است سوزش و درد در معده خود حس کنند . اینگونه اشخص باید پیاز پخته مصرف کنند که ترشحات دشتکاه هاضمه را منظم کرده اشتها رازیاد و دل درد و نفخ معده را درمان می کند .

این سبزی به دلیل سولفور فراوانی که دارد و‌اینکه‌این ماده مغذی به عنوان یک ضدعفونی‌کننده در میان مردم شهرت دارد، در برابر باکتری‌هایی مانند سالمونلا، ای‌کولا‌ی و باسیلوس سابتیلیس بسیار موثر بوده و مانع فعالیت آنها می‌شود. به‌این دلیل است که از سوی سازمان جهانی بهداشت مصرف عصاره این سبزی در هنگام بروز سرفه و سرماخوردگی حتی التهاب برونش‌ها و بیماری آسم توصیه شده است.

● مواد موجود در ۱۰۰ گرم پیاز
 
کروم  ۲۴٫۸۰ میکرو گرم
ویتامین C 10.24  میلی گرم
فیبر  ۲٫۸۸ گرم
منگنز ۰٫۲۲ میلی گرم
ویتامین B6 0.19 میلی گرم
تریپتوفان ۰٫۰۳ گرم
فولات ۳۰٫۴۰ میکروگرم
پتاسیم ۲۵۱٫۲۰ میلی گرم
فسفر ۵۲٫۸۰میلی گرم
مس ۰٫۱۰ میلی گرم

● چگونگی انتخاب و ذخیره کردن پیازها

پیاز منابع مهمی‌از فلاونوئید و فنول هستند که مطالعات نشان‌داده‌اند که از سرطان و بیماری قلبی ـ عروقی جلوگیری می‌کند. چگونگی انتخاب و تهیه پیازها به نوع پیازها و خواص آنها و همچنین تفاوتهای زیادی مثل خاصیت آنتی اکسیدانی و ضد سرطانی آن بستگی دارد.

پیازهایی انتخاب کنید که تمیز هستند و شکل خوبی داشته‌باشند و هیچگونه شیار یا شکافی روی آنها نباشد و پوستشان ترد و خشک باشد. آنهایی که جوانه زده‌اند یا نشانه‌هایی از کپک دارند را انتخاب نکنید. همچنین پیازهای درجه ۲ که لکه‌هایی صاف دارند و گردن آنها مرطوب و دارای لکه‌های سیاهی هستند را انتخاب نکنید چون اینها نشانه فاسد شدن هستند.

مدت زمان ذخیره‌سازی پیازها به نوع آنها بستگی دارد. آنهایی که خیلی بدبو هستند مثل پیاز زرد را می‌توان مدت زمان بیشتری به نسبت نوع شیرین آن مثل پیاز سفید نگهداری کرد. همه پیازها را باید جدا از سیب زمینی نگهداری کرد، چون آنها رطوبت و گاز اتیلن را به خود جذب می‌کنند که باعث فساد پیازها می‌شوند.

باقیمانده پیاز خرد شده را باید در یک کیسه پلاستیک یا یک ظرف در‌دار نگهداری کرد و بایستی تا یکی دو روز آینده استفاده شوند، چون پیازها اکسیده می‌شوند و مواد غذایی خود را سریعاً از دست می‌دهند. پیاز پخته در یک ظرف کیپ بهتر مزه خود را حفظ می‌کند و میتوان آن را تا چند روز نگهداری کرد.

هرگز آنها را در یک ظرف فلزی نگهداری نکنید چون این کار باعث تغییر رنگ آنها می‌شود.  می‌توان پیاز پوست گرفته و خرد شده را فریز کرد ولی این کار باعث می‌شود که بعضی از طعمهای خود را از دست بدهند.

به کرات مشاهده شده که هرچه پوست پیاز، زیادتر و کلفت تر باشد، زمستان طولانی تر و سخت تر خواهد بود. این امر نشان دهنده این است که طبیعت برای حفظ گیاه پیاز از سرمای سخت زمستان، از پوشش های ضخیم برای پوشاندن پیاز استفاده می نماید.

● خواص داروئی:

پیاز از نظر طب قدیم ایران گرم و خشک است و دارای خواص بسیاری است که در یک مقاله نمی توان گنجانید.

دانشمندان معتقدند که، مصرف پیاز خام برای رفع ناراحتی‌های حاصل از آشامیدن آب‌های مختلف در هنگام مسافرت و جلوگیری از ناراحتی‌های ناشی از هوای آلوده، مفید می‌باشد.  پیاز خام، برای پوست، موهای سر، کلیه‌ها و مثانه مفید است. پیاز پخته، ملیّن (نرم کننده) است و برای کسانی که روده‌ی ضعیفی دارند، غذای مناسبی است. البته سرخ کردن پیاز با روغن، آن را سنگین می‌ نماید، مگر آنکه زیاد سرخ نشود و روغن کمی مصرف گردد.  پیاز نیز مانند سیر خاصیت ضدعفونی دارد و قادر است از تجمع پلاکت ها جلوگیری کند و در تجزیه ی فیبرین(لخته ی خون) دخالت نماید.
۱. پیاز ادرار آوری قوی است و خام و پخته آن هر دو این اثر را دارند .
۲. برای رفع گاز معده از تنتور پیاز می توان استفاده کرد . مقدار مصرف آن ۱۰تا ۱۵قطره است که باید در آّب حل کرده و مصرف نمود .
۳. برای رفع دردهای عصبی شربت پیاز بهترین دارو است شربت پیاز به این صورت تهیه می شود :۱۰۰ گرم پیاز خام را با ۴۰۰ گرم آب مخلوط کرده و بپزید تا له شود سپس ۴۰۰ گرم قند روی آن بریزید و بگذارید که جوش بزند تا قند حل شود سپس آنرا صاف کنید و در یخچال قرار دهید .
۴. همانطور که گفته شد پیاز دارای انسولین گیاهی است و استفاده از آن قند خون را پائین می آورد . بیماران مبتلا به مرض قند باید حتما هر روزه از آن استفاده کنید .
۵. اگر پیاز را له کنید و در زیر شکم شخصی که مبتلا به احتباس ادراری است قرار دهدید ادرار را باز می کند .
۶. پیاز نیم پز برای سوختگی ها نیز موثر است .
۷. پیاز خام محرک قلب است .
۸. پیاز باکتری کش است .
۹. پیاز تقویت کننده و نرم کننده سینه است .برای این منظور پیاز را آب پز کرده و بخورید .
۱۰. پیاز سنگ کلیه را خرد می کند .
۱۱. پیاز پخته ملین است .
۱۲. برای رفع خارش چشم چند قطره آب پیاز را در چشم بچکانید .
۱۳. برای درمان سنگینی گوش آب پیاز را در گوش بچکانید .
۱۴. ماسک پیاز روی صورت خون را بطرف صورت می کشاند و رنگ صورت را درخشان می کند .
۱۵. پیاز چون گرم است برای کسانیکه طبع گرم دارند مضر است و اسراف در خوردن آن موجب فراموشی و سردرد می شود .
۱۶. پیاز لثه ها را محکم می کند .
۱۷. پیاز کلسیم دارد دندانها و استخوانها را تقویت می کند و از نرمی استخوان جلوگیری می کند .
۱۸. پیاز معالج عفونتهای مجاری تنفسی از قبیل ورم گلو ، برنشیت ، گریپ و آسم می باشد .
۱۹. برای رفع سموم بدن پیاز توصیه می شود .
۲۰. برای آنکه پیاز زود هضم شود و آنهایی که معده حساس دارند بتوانند آنرا بخورند و از خواص آن استفاده کنند باید موقع پختن پیاز مقدایر شکر روی آن بریزید و این عمل هضم پیاز را آسان تر خواهد کرد .
۲۱. برای درمان اسهال از پوست پیاز استفاده کنید بدین صورت که پوست پیاز را بشوئید و در مقداری آب به مدت ده دقیقه بجوشانید ، سپس آنرا در داخل دستمالی ریخته و فشار دهید تا شیره آن گرفته شود . بعدا این شیره را با شکر شیرین کنید و روز ی چند فنجان از آن را بشوئید تا اسهال کاملا از بین برود .
۲۲. اگر پشه یا زنبور شما را گزید فورا یک پیاز را بریده و روی محل گزیدگی بگذارید درد و خارش فورا ساکت می شود .
۲۳. پیاز ترشی را برای از بین بردن یرقان و تقویت معده و روده و زیاد شدن استها مصرف می کنند .
۲۴. اگر از بوی پیاز ناراحت می شوید می توانید بعد از خوردن پیاز برای رفع بوی آن باقلا پخته و یا گردوی پخته و یا نان سوخته بخورید .
۲۵. تخم پیاز گرم و خشک است و برای ازدیاد نیروی جنسی مصرف می شود .
۲۶. اگز از تخم پیاز پمادی درست کنید و روی سر ببندید از ریختن مو جلوگیری می کند .
۲۷. حتما شنیده اید که در قدیم برای اینکه کسی از اسرار علمی سر درنیآورد آنها را با مرکب نامرئی می نوشتند و مرکب نامرئی چیزی غیر ازآب پیاز نیست .
۲۸. در خاتمه برای اینکه بوی پیاز شما را ناراحت نکند و اشک از چشمان شما جاری نشود می توانید پیاز را زیر آب شیر پوست بگیرید یا اینکه پیاز را در داخل ظرف بزرگ آب قرار دهید و درآب آنرا پوست بکنید .

۲۹ – پیاز به علّت داشتن فسفر ، کارهای فکری را آسان می‌ کند.

۳۰ – برای افرادی که دچار بی‌ خوابی  هستند، مفید است و در صورت مصرف زودتر خواب به سراغ آنها خواهد آمد.

۳۱ – پیاز، برای کودکان کم ‌رشد و پیرمردان ضعیف مفید است.

۳۲ – برای جلوگیری از خون دماغ می ‌توانید چند قطره سرکه را روی پیاز رنده شده بریزید و آب آن را در بینی بچکانید، تا از خونریزی جلوگیری نماید.

۳۳ – پیاز لثه‌ها را تقویت می ‌کند و رنگ چهره را روشن می ‌سازد.

۳۴ – پیاز سرشار از ویتامین‌های A  و B و C  می باشد ونیزدارای آهن، آهک، فسفر ، پتاسیم  ، سدیم  ، گوگرد، ید،سلنیوم، سیلیس و قند است که به طور مستقیم جذب بدن می‌ شود.
۳۵  .- پیاز به علت داشتن گوگرد ضد عفونت خون است. وقتی گوگرد وارد خون و ریه‌ها گردد با عفونت‌های مجاری تنفسی، مانند آسم ، برونشیت و گریپ و غیره مبارزه می ‌کند.

۳۶ – یک پزشک هندی به نام مِنون در پی تحقیقات دو ساله ی خود در دانشکده ی پزشکی، دانشگاه نیوکاسل انگلستان، اعلام نمود که: پیاز خام، پخته و یا سرخ کرده از تشکیل لخته ‌های خون در رگ ها جلوگیری نموده و مانع از بروز سکته ی قلبی و مغزی  می ‌شود.

۳۷ – پیاز قادر است که کلسترول  و چربی های خون را کاهش داده و از انعقاد خون داخل رگ ها جلوگیری نماید.

۳۸ – پیاز قادر است خطر ابتلا به سرطان معده را کاهش دهد.

۳۹ – خوردن پیاز همراه با غذاهای چرب، مخصوصاً در مهمانی ‌ها یا مسافرت ها، سبب هضم چربی ها می شود.

۴۰ – در استعمال خارجی، پیاز پخته، تسکین دهنده ی سوختگی‌ها و بواسیر است.

۴۱ – مرهمی که از پیاز خام رنده شده درست می ‌کنند اگر به پایین شکم بگذارند، خروج ادرار را آسان می‌سازد و اگر بر روی پیشانی گذاشته شود سردردهای شدید نیمه ی ‌سر و سردردهای عصبی را آرام می‌کند.

۴۲ – تحریکی که در هنگام پوست کندن پیاز حاصل می ‌شود، دردهای شدید نیمه ی سر ( میگرن ) را بر طرف کرده و زکامی را که تازه شروع شده است از بین می ‌برد.

۴۳  – برگ‌ های سبز پیازچه که بیش تر هنگام بهار یافت می‌ شود، دارای مقدار زیادی ویتامین C است.

۴۴ – پیاز،تقریبا تمام خواص سیر را در معالجه ی فشارخون، مرض ‌قند، درمان بیماری کرمک و غیره را دارد.

۴۵ – مصرف پیاز پخته، باعث لینت یا نرمی مزاج می‌شود.

۴۶ – برای برطرف کردن بوی بد پیاز بعد از مصرف آن، می توانید یک عدد گردو یا مقداری نان سوخته میل نمایید و یا چند عدد باقلا را جویده و مدتی در دهان نگاه دارید.

۴۷ – استفاده از پیازی که با چربی پخته شده باشد، برای دفع اخلاط چسبنده از سینه مفید است.

۴۸ – مصرف پیاز پخته با چربی برای رفع یبوست  و نفخ روده‌ها مفید است. برای این منظور پیاز را با ملایمت بپزید و در هنگام پختن به تدریج به آن کره اضافه نمایید و سپس مصرف کنید.

۴۹ – اگر ورقه‌های نازک پیاز در شیر، پخته و مصرف شود، برای درمان دردهای حاصل از قولنج روده‌ها و ناراحتی‌های شکم مفید است.

۵۰ – پیاز پخته، حبس البول و کم شدن ادرار را شفا می ‌دهد و ادرار آور خوبی است.

۵۱ – مصرف پیاز پخته به هر شکل که باشد برای رفع ناراحتی‌ های روحی مفید است.

۵۲ – مصرف پیاز پخته شده در سرکه، برای تقویت هاضمه، زردی (یرقان)  ، ورم طحال  و استفراغ صفراوی مفید است.

۵۳ – تخم پیاز طبیعت گرم دارد و خوردن ۴ تا ۵ گرم آن برای تحریک نیروی جنسی موثر است.

۵۴ – قرار دادن پیاز پخته و گرم در محل سوختگی و یا قرار دادن آن در محل بواسیر اثر شفا بخش دارد، زیرا خون را به طرف سطح پوست انتقال داده و از تجمع خون در رگ‌ های بواسیری می ‌کاهد.

۵۵ – اگر با آب پیاز چیزی روی کاغذ بنویسید، دیده نمی ‌شود ولی همین‌ که آن را گرم کنید و حرارت دهید، کلمات ظاهر می ‌گردد.

۵۶ – وجود ترکیبات گوگردی در پیاز، موجب جلوگیری از تجمع پلاکت ها شده، از لخته شدن خون داخل رگ ها پیشگیری می نمایند.

۵۷ – آب پیاز برای دندان‌ درد مفید است. برای تسکین درد باید آب پیاز را روی دندان ریخت و کمی نگاه داشت، این عمل را می‌توان با پنبه انجام داد.

۵۸ – برای برطرف ساختن صدای داخل گوش می‌توان پنیه ای را به پیاز آغشته کرد و در گوش قرار داد. به زودی صدای گوش شما برطرف می ‌شود.

۵۹ – خوردن پیاز خام در روز خستگی  شما را برطرف می ‌نماید و اعصاب را تسکین می‌ بخشد.

۶۰ – برای معالجه ی ترک خوردگی دست، یک پیاز تازه را رنده کنید و آب آن را به مدت ۱۲ دقیقه روی دست خود بمالید. اگر هر روز دو بار این کار انجام شود، ترک ‌های دست شما بهبود خواهد یافت.

۶۱ – برای معالجه ی ورم و آماس بدن می ‌توان ۲عدد پیاز را رنده نمود و یک لیتر شیر که به جوش آمده است را داخل آن ریخت و پس از ۲۴ ساعت که دم کشیده و سرد شد، آن را صاف نمود و هر روز سه لیوان کوچک از آن را نوشید.

۶۲ – برای درمان نیش زنبور و مگس می ‌توانید یک پیاز تازه را رنده کنید و آب آن را به صورت پماد و مرهم روی محل نیش‌ زدگی بگذارید. پس از مدتی ورم کم شده و درد تسکین پیدا می ‌کند.

۶۳ – برای معالجه ی کورک و دمل نیز می توان از روش بالا سود جست.

۶۴ – پیاز به دلیل داشتن موادی از جمله پروستاگلاندین ها، رگ های خونی را گشاد می کند و موجب کم شدن فشار خون می شود.

۶۵ – پیاز دارای مخمر است که برای آسان نمودن هضم نشاسته مفید است. باید توجه داشت هضم پوست های نازکی که ورق پیاز را پوشانده خیلی دشوار است و باید هنگام مصرف آن را جدا نمود.

۶۶ – پیاز اشتها آور و کاهش ‌دهنده ی ناراحتی‌های مربوط به نفخ شکم و غیره است.

۶۷ – پیاز برای پیش گیری از ابتلا به تصلب شرایین هم به کار می رود. سازمان بهداشت جهانی مصرف پیاز را برای درمان نارسایی های رگ های خونی سالمندان  توصیه نموده است.

۶۸ – پیاز به واسطه ی داشتن انسولین گیاهی، موجب شفای بیماری دیابت  می گردد، پس برای اشخاص مبتلا به بیماری قند مضر نیست.

۶۹ – پیاز دارای هورمون دیاستازی است که غدد اشک و آمیزشی و گوارشی را تقویت می ‌کند. این مواد در اثر حرارت از بین می ‌روند. بنابراین پیاز پخته در نیروی جنسی و هاضمه تأثیری ندارد و اشک ‌آور هم نیست.

۷۰ – بو کردن آب پیاز به ویژه زمان پوست گرفتن آن، برای به هوش آمدن فردی که سست یا بی هوش شده و همچنین برای رفع تشنج ، بسیار مفید است.

 دیگر تحقیقات پزشکی نشان می دهد پیاز خام تنظیم کننده قند خون است و خوردن آن به هنگام سرماخوردگی یکی از عوامل موثر در بهبودی است چرا که حالت آنتی بیوتیک دارد و باکتری ها را از بین می برد اما در رابطه با ویتامین های این خوردنی اعجاز آمیز باید گفت : پیاز دارای ویتامین های A , B , C و همچنین دارای آهن ، گوگرد ، فسفر، کلسیم ، پتاسیم ، سدیم و ید می باشد که به هضم غذاهای نشاسته ای کمک می کند . از این رو می گویند با برنج پیاز بخورید همچنین وجود (( سیلیس )) در پیاز باعث می شود که استخوانها محکم و عضلات تقویت شود .  

پیاز گیاه معجزه گری است که در رژیمهای غذا درمانی از مهمترین عناصر برای مقابله و درمان بیماریها است. دانشمندی به نا دکتر ویکتور گرویچ ، استاد پزشکی در دانشگاه Turts نسخه معروفی برای بیماران قلبی خود دارد « پیاز بخورید » تحقیقات علمی و تجربیات دکتر گرویچ او را قانع کرده است که پیاز در بالا بردن جزء مفید HDL در کلسترول خون نقش موثری دارد . طبق نظر این دانشمندمقدر خوراک موثر پیاز مصرف روزانه نصف یک پیاز متوسط خام یا معادل آن عصاره پیاز است و اثر ان پس از دو ماه محسوس است .
دکتر گرویچ در بررسی هایی که در آزمایشگاه با تجزیه پیاز برای یافتن مواد مختلف ان نموده تابه حال حدود ۱۵۰ نوع مواد مختلف شیمیایی در پیاز یافته است ، ولی هنوز ماده موثری که در پیاز موجب بالا رفتن جزء مفید HDL کلسترول خون می شود پیدا نکرده است. ولی تجربیات او نشان می دهد که پیاز خام به هر حال اثرش بیشتر است و حرارت معمولا خاصیت HDL افزایی پیاز را کاهش می دهد . مع هذا معتقد است پیاز پخته نیز بکلی بدون خاصیت نیست و برای عروق قلبی از طرق دیگری آثار مفید دارد .
یافته دیگر در مورد پیاز این است که در بدن به عنوان یک ماده ضد انعقاد خون عمل می کند و سیستم حمایتی بدن در مورد ضد لخته شدن خون را تقویت و تحریک می کند .
دانشمنان ومحققان هند نیز در مورد پیازبه نتایج مشابهی رسیده اند و هردو گروه معتقدند که پیاز از راههای مختلفی در کاهش خطر بیماری های قلبی موثر است . از سال ۱۹۶۰ که نظریه اثر چربی های اشباع شده در کثیفکردن خونو ایجاد بیماری های عروقی قلب مطرح گردید ترکیبات مختلف دارویی و خوراکی و استروژنها و سالیسیلات ها و اناع داروهای شیمیایی ضد بیماری های قلبی مورد ازمایش قرار گرفت وی اغلب آنها قدرت کافی برای مقابله با خطر بیماری های قلبی از خود نشان ندادند و بتدریج از صحنه کنار گذارده شدند .
تا سرانجام روزی دکتر گوپتا استاد پزشکی دانشکده پزشکی لوکنا و هندوستان ، اعلام کرد « چرا بین خوراکی ها پیاز را از این نقطه نظر آزمایش نکنیم » و او یک سلسله تحقیقاتعلمی را در این زمینه اغاز کرد و نتیجه گرفت که خوردن روزانه حدود ۶۰ گرم پیاز کامل خام مقدار کلسترول خون را محسوسا کاهش میدهد . و آزمایشهای دیگراو نشان داد که این خاصیت در پیاز پخته یا خشک نیز کم و بیش وجود دارد . آزمایش های دیگری نشان می دهدکه پیاز به علت داشتن ماده ای به نام پروستاگلاندین در کاهش فشار خون نیز موثر است .
در طب سنتی کهن از پیاز در بیماریهای قند استفاده می شده است. در ۱۹۲۳ تحقیقات دانشمندان نشان داده است که در پیاز ماده ای است که قندخون را کاهش می دهد و در ۱۹۶۰ دانشمندان در تحقیقات خود به ماده ای در پیاز برخورد کرده اند که از نظر خواص معادل ۷۷% مقدار مصرف استاندارد تولبوتامید یا اوریناز است و با خوردن پیاز ساخت وترشح انسوین در بدن را تحریک می نماید بدون اینکه عوارض جانبی ان را دشاته باشد.
تحقیقات دیگری نشان می دهدکه پیاز یک انتی بیوتیک قوی است . اولین بار اواسط سال ۱۸۰۰ لویی پاستور پیاز را از این نظر مورد ازمایش قرار دادواعلام نمود که پیاز نوعی ضد باکتری قوی است . تحقیقات بعدی نشان داد که پیازو اسانس پیاز برای کشتن و انهدام باکتریهای بیماریزا موثر است . از جمله ضد سالمونلا و اشریچیاکولی که از باسیلهای کولون است ؤ می باشد . در ازمایشی اثر پیاز بر ضد عامل سل مشاهده شده است . دانشمندان روسی بین ۱۵۰ گیاه که از نظر ضد باکتری بودن آزمایش نموده اند سیر و پیاز قوی ترین بوده است . اگر ۸ – ۳ دقیقه مقداری پیاز خام جویده شود مخاط دهان به کلی استریل می شود .
دکتر اروین زیمنت که از صاحب نظران و کارشناسان معروف بیماری های ریه است پیاز را داروی موثری برای سرماخوردگی میداند ، زیرا پیاز بسیار خلط اور است با تحریک مخاط اخلاط را از ریه ها به گلو آورده و باسرفه موجب اخراج آن را فراهم می سازد . پیاز به علت ترکیبات گوگردی که دارد از مواد ضد سرطان نیز می باشد. محققان در مرکز تحقیقات بیمارستان اندرسنو موسسه تومور مادهای به نام پروپییل سولفید در پیاز یافته اند که از فعال شدن مواد سرطان زا جلوگیری می کند.
دانشمندان دندان پزشکی هاروارد و همچنین موسسه ملی سرطان نیز در تحقیقات به آثارمشابهی در مورد خواص ضد سرطانی پیاز رسده اد .
 

 ● خواص قلبی- عروقی

مصرف مداوم پیاز همانند سیر نشان داده‌است که کلسترول و فشارخون بالا را کاهش می‌دهد، دو عامل مهمی‌که از بروز بیماریهای دیابتی و گرفتگی رگها جلوگیری می‌کنند و خطر حمله قلبی یا سکته مغزی را کاهش می‌دهند. این تأثیرات به دلیل وجود مواد سولفور، کروم و ویتامین ۶B است که با پایین آوردن میزان هموسیستئین از بروز بیماری قلبی و سکته مغزی جلوگیری می‌کند. پیاز یکی از کوچکترین عضو خانواده سبزیجات و میوه جات است که بعنوان کاهش دهنده خطر احتمالی بیماری قلبی در تحقیقات اخیر شناخته شده است. از ۱۰۰۰۰۰ افرادی که در این تحقیقات شرکت کردند، در افرادی که از پیاز، چای، سیب و بروکولی، یکی از غنی ترین منبع فلاونوئید به وفور استفاده می‌کنند ۲۰% خطر بیماری قلبی در آنها کاهش می‌یابد.

●  پیازاز بروز بسیاری سرطانها جلوگیری می‌کنند.

مطالعه روی شرکت کنندگان در تحقیق مصرف زیاد پیاز نشان داده است که ۸۴ درصد کاهش خطر ابتلا به سرطان دهانی و گلو و ۸۸% کاهش خطر ابتلا به سرطان مری،۵۶% کاهش خطر ابتلا به سرطان روده، ۸۳%کاهش خطر ابتلا به سرطان حنجره، ۲۵% کاهش خطر ابتلا به سرطان سینه، ۷۳% کاهش خطر ابتلا به سرطان تخمدان، ۷۱% کاهش خطر ابتلا به سرطان پروستات، ۳۸% کاهش خطر ابتلا به سرطان کلیه در مقایسه با آنهایی که پیاز کمتری مصرف می‌کنند دارند. همچنین آنهایی که زیاد سیر مصرف می‌کنند ۳۹% کاهش خطر ابتلا به سرطان دهان و گلو، ۵۷% کاهش خطر ابتلا به سرطان مری، ۲۶% کاهش خطر ابتلا به سرطان روده، ۴۴% کاهش خطر ابتلا به سرطان حنجره، ۱۰% کاهش خطر ابتلا به سرطان سینه، ۲۲% کاهش خطر ابتلا به سرطان تخمدان، ۱۹% کاهش خطر ابتلا به سرطان پروستات و ۳۱% کاهش خطر ابتلا به سرطان کلیه در مقایسه با کسانی که سیر  کمتری مصرف می‌کنند، دارند.
●  توصیه به سیگاری‌ها
دود تنباکو از دلایل اصلی ایجاد سرطان مثانه است. ولی فلاونوییدها، به خصوص کوئرستین، نقش محافظتی در برابر سلول‌های مخاطی این ارگان داشته و مصرف مرتب پیاز برای کسانی که در معرض ابتلا به این بیماری هستند، توصیه می‌شود؛ زیرا این ترکیب با عوامل سرطان‌زا واکنش نشان داده و به آنها متصل می‌شود و به این ترتیب از بروز اثرات زیانبارشان جلوگیری می‌کند. بنابراین، خوردن پیاز به خصوص برای سیگاری‌ها که بیشتر در معرض ابتلا به این سرطان هستند، به عنوان یک عادت غذایی خوب توصیه می‌شود.

 ●  فعالیت ضدالتهابی و ضدباکتری

چند ماده ضد التهابی موجود در پیاز کاهش‌دهنده شدت علائم مربوط به حالت التهابی از قبیل درد و تورم استخوانی و التهاب مفصل ‌هستند. همچنین پیاز باعث کاهش شدت علائم بیماری در هنگام سرماخوردگی می‌شود.

سیر و پیاز ترکیباتی دارند که بصورت قابل توجه‌ای باعث کاهش التهاب می‌شود. تأثیرات ضد التهابی پیاز نه تنها به دلیل وجود ویتامین C و کریستین می‌باشد بلکه به علت وجود مواد فعال دیگر بنام ISOTH است. این مواد به صورت همزمان بکار می‌روند تا از التهاب در امان بمانند. علاوه بر آن کریستین، فلانوئید موجود در پیاز همراه با ویتامین C باعث کشتن باکتریهای مضر می‌شوند که این باعث می‌شود که پیاز، افزودنی مناسب در سوپها و خورشتها در فصلهای سرد و در هنگام سرماخورگی باشد.

● اثر کاهش دهنده قندخون

در آزمایشات مشخص شده‌است که خوردن زیاد پیاز باعث کاهش میزان گلوکز می‌شود. دلایل آزمایشگاهی و بالینی نشان می‌دهد که آلیل پروپیل دی سولفید، مسئول کاهش قندخون بوسیله افزایش انسولین موجود در خون می‌باشد.

 آلیل پروپیل‌دی‌سولفید این کار را در تضاد با انسولین انجام می‌دهدبه این صورت که یک دی سولفید، جاهایی از کبد را اشغال می‌کند که انسولین در آن قسمتها غیرفعال است. این باعث می‌شودکه مقدار انسولین افزایش یابد و گلوکز را به داخل سلولهایی هدایت کند که باعث کاهش قندخون می‌شوند. مطالعاتی که بر روی افراد دیابتی انجام شده‌است نشان داده که کروم باعث کاهش میزان رسوب گلوکز خون، کاهش میزان انسولین و کاهش میزان کلسترول و تری گلیسیرد می‌شود، در حالی که باعث افزایش میزان کلسترول نوع HDL ( کلسترول خوب )می‌شود.

 

● تقویت سلامت استخوان

شیر تنها غذایی نیست که استخوان را تقویت می‌کند بلکه پیاز هم به سلامت استخوانها کمک می‌کند. این موضوع در مقاله‌ای با عنوان غذاهای شیمیایی و کشاورزی بیان شده است.

اخیراً ماده ای در پیاز شناخته شده‌است به نام اختصاری GPLS که از فعالیت سلولهایی که باعث شکستن استخوان می‌شوند جلوگیری می‌کند. پیاز مخصوصاً برای خانمهایی مفید است که در معرض ابتلا به پوکی استخوان در زمان یائسگی قرار دارند.
● پیاز را همراه  با غذاهای دیگر مصرف کنید :
بررسی‌ها نشان داده که این سبزی پتاسیم نسبتاً بالایی دارد و مصرفش برای میانسالان به خصوص با غذا بسیار مفید است. جالب است بدانید کوئرستین موجود در پیاز (ترکیبی با خاصیت آنتی‌اکسیدانی ویتامین C) ۳۲ درصد جذب بالاتری در مقایسه با کوئرستین موجود در سایر مواد غذایی از جمله سیب و چای دارد. در ضمن، مقادیری که در آن جذب می‌شود به مدت ۲۴ ساعت در خون باقی خواهد ماند و به این ترتیب از بروز بسیاری از بیماری‌ها و سرطان‌ها جلوگیری می‌کند.
شاید به همین دلیل است که در قدیم مردم عادت داشتند در کنار برخی از غذاها مثل غذاهای کباب شده که احتمال وجود ترکیبات سرطان زا در آنها بیشتراست، پیاز خام میل کنند تا به این ترتیب اثرات زیانبار این ترکیبات، خنثی شده و گزندی به سلامت فرد وارد نشود. البته به نظر می‌رسد دلیل دیگر مصرف این سبزی با غذاها، وجود پره بیوتیک‌ها است و با اعمال آثاری چون رشد و فعالیت باکتری‌های مفید روده سلامت این ارگان را به همراه دارند.
یادتان باشد که پره‌بیوتیک‌ها به جذب آهن دریافتی نیز کمک می‌کنند، به خصوص درصورتی که این منابع با غذاهای حاوی فیتات مصرف شوند؛ زیرا این ترکیبات به فیتات متصل شده و از اتصالشان با آهن جلوگیری می‌کنند و به این ترتیب جذب این ماده معدنی هموار خواهد شد. فراموش نکنید که جذب کلسیم و منیزیم نیز در حضور این ترکیبات ارزشمند بیشتر می‌شود. 
 

●  سلامت سیستم  معده- روده ای

مصرف مداوم پیاز، ۲ دفعه یا بیشتر در هفته بطور چشمگیری سرعت رشد سرطان روده بزرگ را کاهش می‌دهد. پیاز حاوی مقداری فلاونوئید و کریستین است که رشد تومورها را در حیوانات متوقف می‌کند و سلولهای روده بزرگ را از تأثیرات مخرب مواد سرطان‌زا محافظت می‌کند. استفاده از پیاز در غذاها، همچنین به کاهش مقدار مواد سرطان زایی که از پخت با دمای بالا بوجود می‌آیند، کمک می‌کند.

کریسترین، آنتی اکسیدان موجود در پیاز و همچنین کروکیومین و فیتونورین موجود در ادویه کاری و زردچوبه، اندازه و مقدار زخمهای پیش سرطانی در دستگاه روده ای انسان را کاهش می‌دهند. ۵ بیمار که پولیپهای پیش سرطانی در روده پایینی در آنها به یک شکل بود و بیماری آنها FAP)  (بود بیش از ۶ ماه با مقداری معین از کرکیومین و کریستین تحت درمان قرار گرفتندکه میانگین تعداد پولیپها به ۴/۶۰% و میانگین اندازه پولیپهای رشد کرده به ۹/۵۰% کاهش یافت. (FAP یک بیماری ارثی است و با رشد صدها پولیپ (آدنوم التهاب روده ای)مشخص می‌شوند و سرانجام منجر به سرطان روده می‌شوند. ) اخیراً از داروهای ضدالتهابی غیر استروئید (NSAID ها) مثل آسپرین و ایبوبروفن برای درمان چنین بیمارانی با این شرایط استفاده شده است اما این داروها اثرات جانبی مهمی ‌از قبیل تشکیل زخم معدی- روده ای و خونریزی دارند.

بررسی مشاهدات اولیه در جمعیتی که به مقدار زیاد ادویه‌کاری مصرف می‌کنند همانند بررسی‌ها روی حیوانات نشان داده است که کرکیومین، یکی اصلی‌ترین اجزاء سازنده در کاری آسیایی‌هاست و احتمالاً در جلوگیری و یا درمان سرطان در روده کوچک مؤثر است.

● پیاز برای درمان  سرفه  مفید است
یکی از خاصیت‌های مشهور ‌این سبزی جلوگیری از بروز سرفه به خصوص در سرماخوردگی و بیماری‌هایی است که ریه‌ها در آن درگیر شده‌اند. جالب است بدانید که ویتامین C و کوئرستین بالای‌این سبزی مانع بروز عفونت و التهاب شده و موجب کاهش علایم ‌این بیماری‌ها می‌شود. به‌این دلیل است که مصرف پیاز در فصل سرما به شکل سوپ و خورشت توصیه می‌شود.

●   نکات  نگهداری پیاز :
پیازی خریداری کنید که سالم و جوانه نزده باشد؛ در ضمن برای نگهداری آن مانند سیب‌زمینی، مکانی تاریک و به دور از رطوبت را انتخاب کنید.  البته بعضی‌ها پیشنهاد می‌کنند برای انبار پیاز در شرایط فوق، آنها را به حالت وارونه ـ به صورتی که قسمت ریشه آن به سمت بالا قرار گیرد ـ نگهداری کنید.
●   مضرات مصرف زیاد پیاز :
زیاده روی در خوردن پیاز موجب تشنگی، استفراغ، تیرگی چهره و حتی فراموشی می‌ شود. پس در حد اعتدال مصرف کنید.

تبريك شروع سال تحصيلي

شروع سال تحصيلي ۹۰-۸۹ را به همكاران محترم علوم تجربي  تبريك عرض مي نماييم و اميد واريم كه در پناه خداوند و با توان مضاعف همچنان به كار و تلاش در جهت علم و دانش گام نهيد.

گروه علوم تجربي  در سال تحصيلي جديد آماده ي پيشنهادات و راه كار هاي مناسب در كتاب علوم   مي باشد . قبلا از همكاري شما كمال تشكر را داريم بي شك با همكاري هم مي توانيم قدمي هر چه بهتر  در امر آموزش برداريم .

از همكاراني كه  طي چند سال اخير امر تعليم   درس  علوم تجربي را متقبل شده اند خواهشمنديم اگر در تدريس علوم به هر نحوي دچار اشكال و ايرادي شده اند با گروه علوم تجربي تماس گرفته و اشكالات خود را مطرح نمايند .

 از پيشنهادات شما استقبال مي كنيم و از آن در بهبود  كار امر تدريس استفاده خواهيم نمود.

عکس منظره

Landscape-Photo.net : nature and urban photography

منظره